Қоғамдық көлік жағдайы жоғарыдағыларды селт еткізбей отыр

0
76

ҚР Президенті Қ.Тоқаевтың назарына

 

Құрметті Қасым-Жомарт Кемелұлы!

Соңғы 4 жыл ішінде “Қазақстанның Автомобиль Конвенті” заңды тұлғалар қауымдастығы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігіне, Парламент Мәжілісі мен Сенатының депутаттарына, Премьер-министрлерге және Президент Әкімшілігінің басшыларына бірнеше рет жүгініп, тұрақты қалалық (ауылдық) және қала маңындағы автобус тасымалы сегментіндегі елдің қоғамдық көлігінің ауыр жағдайына назар аударуларын сұрауынан еш нәтиже шықпады.

Өкінішке орай, біздің көмек сұрауларымыз естілмеді. Барлық өтініштер ресми түрде Индустрия министрлігіне сілтеп жіберілді, сол жерден біз істің мән-жайын шешпейтін жауаптар алдық.

Мемлекеттік органдардың тұрақты жолаушылар автокөлігін басқару мен қолдаудағы маңызды олқылықтарын жоюға бастама жасауға талпынуымызға оңтайлы реакцияларының жоқтығын атап өтіп, Қауымдастық мүшелері 2019 жылы Сіздің атыңызға үш өтініш жолдады.

Біз  осы салада қалыптасқан экономикалық және әлеуметтік тәуекелдер туралы көзқарасымызды, оның қызметкерлерінің терең алаңдаушылығын белгілеп, Сізден жағдайға жеке араласуды сұрадық.

Біз сіздің 2020 жылғы 24 қаңтарда Үкіметтің кеңейтілген отырысында берген 2 ай ішінде «Қалалық жолаушылар тасымалы саласында тәртіп орнату және оларды субсидиялау мәселелерін жүйелі түрде шешу» деген тапсырмаларыңызды үмітпен қабылдадық. Бұл маңызды әлеуметтік мәселе».

Сіз Үкіметке және жергілікті атқарушы органдарға қалалық (ауылдық) қоғамдық көліктер денсаулық сақтау немесе білім беруден кем емес маңызды мемлекеттік әлеуметтік саясат жүйесінің негізгі компоненттерінің бірі екенін анық айттыңыз. Бұл Сіздің тапсырмаларыңыз белгіленген екі айлық мерзімде тиісті түрде орындалатынына сенім білдірді.

Сонымен қатар, төтенше жағдай мен карантиндік шаралардың енгізілуіне байланысты біз қоғамдық көлікті реанимациялаудың түбегейлі проблемаларын пандемияның қатаң жағдайларында шешуге тура келетіндігіне түсіністікпен қарадық, осыған байланысты сіздің тапсырмаларыңызды орындау және есептерді беру мерзімдері наурыздан мамырға ауыстырылды.

Алайда, бүгін мамырдан бастап тағы үш ай өтті. Бірақ сіз, Президент мырза, тәртіп орнатуды тапсырған салада ешқандай практикалық ілгерілеу болған жоқ.

Сонымен бірге, ұлттық валютаның бірнеше девальвациясынан кейін, төтенше жағдай енгізілгеннен және жойылғаннан кейін, қатаң карантиндік шаралар жағдайында саланың барлық уақтылы шешілмеген мәселелері одан әрі айқындалып, шиеленісе түсті, саланың тозуы тек күшейе түсті. Көліктің толық тоқтауы және жұмыс уақытының шектелуі, субсидиялардың болмауы немесе олардың айқын жеткіліксіздігі автобус парктерінің қаржылық жағдайын нашарлатты.

Сипатталған проблемалар барлық басқа ішкі республикалық, сондай-ақ халықаралық автобус қатынастарына толық тән. Бұл жерде заңсыз автобус және такси тасымалдаушылары жазасыз қала беруде. Олар ресми тасымалдаушылар кірістерінің едәуір бөлігін ұстап қалады. Қазақстан қалаларының автовокзалдары мен автостанциялары үлкен шығындарға ұшырады.

Қазақстан халқына Жолдауларыңызда Сіз «Заңды бизнеске кедергі жасау ауырлататын мемлекеттік қылмыс болып табылады» деп ерекше атап өттіңіз. Алайда, орталық мемлекеттік органдар, оның ішінде қадағалаушы органдар, өңірлік әкімдіктер тарапынан тасымалдаушыларға субсидиялар төлеуден көп жылдық жалтаруда заңнаманың бұзылуын басты назарда ұстамайды және осы уақытқа дейін оларға тиісті ықпал ету тетіктерін таппады. Саланың жай-күйін талдауға сүйене отырып, төтенше жағдай және карантиндік шаралардың қолданылуы кезеңінде біз Сізге және Қазақстан Премьер-министріне осы жылдың 10 сәуірінде, 2 маусымында дағдарысты еңсеру, қоғамдық көлікті сауықтыру, жолаушылар автопарктерінің қаржылық жағдайын нығайту жөніндегі кезекті ұсыныстармен жүгіндік. Бұл өтініштер Сізге және Премьер-Министрге жеткізілген жоқ. Жауап ретінде біз ресми, әлсіз уәжді негіздер бойынша ұсыныстарымыздың қабылданбағаны жөнінде ИИДМ-нен кезекті жауап алдық.

Мұндай жауапсыздық билік пен бизнес арасындағы өзара түсіністікті жақсартуға ықпал етпейді, саналы түрде жағымсыз қоғамдық пікірді қалыптастырады және теріс әлеуметтік процестерді тудырады.

2020 жылдың 27 шілдесінде біз Қазақстан кәсіпкерлерінің құқықтарын қорғау жөніндегі уәкілге жүгіндік.

Сіздің тапсырмаларыңызды орындауды кешіктірудің барлық салдары жергілікті жерлердегі жағдаймен танысқан кезде анықталады.

Барлық жеке автопарктер банкротқа ұшырау алдында тұр, ондаған және он мыңдаған автопарк жұмыскерлері лайықты жалақы іздеуде. Егер жағдай өзгермесе, көп ұзамай автобустың руліне отыратын ешкім болмайды. Тіпті 2019 жылы құрылған «Semey Bus» ЖШС кәсіпорны жұмысын жаңадан бастай алмай, бүгінде банкротқа ұшырау сатысында. Жалғыз себеп – субсидиялардың болмауы. Жағдайдың абсурдтығы жергілікті атқарушы орган өз құрылымдарының бірін жаңа кәсіпорынның құрылтайшыларына жібере отырып, «Автомобиль көлігі туралы» Заңның нормаларын өздері бұзады.

Жұмыс тәжірибесі көрсеткендей, коммуналдық парктер де, бірлескен кәсіпорындар да, жеке тасымалдаушылар да субсидиялардың тиісті көлемінсіз дағдарысты жеңе алмайды. Олардың ешқайсысына автобустарды жаңартып банроттыққа түсу қажет емес.

Тұрақты автобус тасымалдарына туындаған қауіп-қатерлерді, осы қауіп-қатерлердің жалпы мемлекет экономикасына әсер ету дәрежесін атқарушы органдар түсініксіз себептермен қабылдамайды. Жағдайды кешенді, жүйелі түсінудің және саланың қалай дамуы керектігін көрудің болмауы, жауапты адамдарға оның жағдайын объективті бағалауға және туындаған мәселелерді шешудің өзекті нұсқаларын ұсынуға мүмкіндік бермейді. Мұның себебі – жауапты орталық және жергілікті мемлекеттік органдардың жолаушылар автокөлігінің тәжірибесі мен қамқорлығынан терең алшақтығында деп санаймыз.

Мәжіліс депутаттарының жұмыс тобы ағымдағы жылдың 4 қыркүйегінде Салық кодексіне автомобиль жолымен әлеуметтік маңызы бар жолаушылар тасымалын жүзеге асыру бойынша қызметтерді, жүзеге асыру бойынша айналымдарды ҚҚС-тан босату туралы түзетуді қолдамағаны таңқаларлық емес, дегенмен бұл түзету 2019 жылы барлық министрліктермен келісіліп, қолдау тапты. Депутаттар тасымалдаушылардың ҚҚС төлеуден босатылуы субсидия көлемін айтарлықтай төмендететінін түсінбейтіні анық.

Автобусты тұрақты тасымалдау жүйесіндегі жағдай апатты. Бұл бізді қайтадан сізге жүгінуге мәжбүрлейді және Сізден министрлер мен жергілікті бюрократияны аяушылыққа қалдырмай, проблемаларды жеке өзіңіздің  қарауыңызды сұраймыз.

 

 Құрметті Қасым-Жомарт Кемелұлы!     

 Елдің қоғамдық көліктері тәуелсіздік жылдарында мемлекет тарапынан тиісті назар мен қолдаудың жетіспеушілігінен зардап шегуде. Бұл нақты экономиканың саласы ретінде тұрақты автобус көлігінің өміріне қауіп төндіреді.

Осы саладағы мәселелерді жүйелі және дәйекті түрде шешу үшін, саланы ұзақ мерзімді жасанды дағдарыстан шығару бойынша нақты әлеуметтік-экономикалық міндет қою, тиісті шараларды егжей-тегжейлі әзірлеу және жүзеге асыру, соның ішінде қажетті нормативтік құқықтық актілерді қабылдау, қолданыстағы ескіргенді қайта қарау үшін ұйымдастырушылық, зияткерлік және қаржылық ресурстарды жұмылдыру, қоғамдық көлікке көзқарастар және оны мемлекеттік қолдаудың жаңа негізгі критерийлерін қалыптастыру үшін Сізден «2021 жылды автомобиль жолаушылар көлігі жылы»  деп жариялауды сұраймыз.

Бүгінгі таңда саланы қайта қалпына келтіру бойынша төтенше шаралардың қабылдануы ширек ғасырға жуық тарихы бар жеке кәсіпорындардың қызметін сақтауға, лайықты жалақы төлеу негізінде көптеген адамдарды ұстап, жұмыспен қамтуға және наразылық акцияларынан сақтауға мүмкіндік береді.

Біз мемлекет пен жалпы (тұтастай) мемлекеттілік болғанша, қоғамдық көліктер болғандығына және болатынына толық сенімдіміз. Оның болашақта не болатыны бүгін дұрыс шешім қабылдауға байланысты.

«Қазақстанның Автомобиль Конвенті» дағдарыстан шығу жолдарын ұсына отырып, осы шараларды әзірлеуге белсенді қатысуға және олардың орындалуын белсенді қоғамдық бақылауға алуға дайын. Жолаушылар автомобиль көлігі жылының өткізілуін бақылау және мерзімді (тоқсанына кемінде бір рет) тыңдау Президент Әкімшілігіне тапсырылған жөн болар еді.

Сондай-ақ, Сізден саланы дағдарыстан шығару үшін Конвент ұсынған шараларды толыққанды жеткізу және қабылдау үшін қауымдастық президентін жеке қабылдауыңызды өтініп  сұраймыз!

 

«Қазақстан Автомобиль Конвенті»

заңды тұлғалар

қауымдастығының президенті                                                  М.Беркалиев

 

 

 

 

 

ПІКІР ҚАЛДЫРУ

Пікіріңізді енгізіңіз!
Атыңызды енгізіңіз

Этот сайт использует Akismet для борьбы со спамом. Узнайте как обрабатываются ваши данные комментариев.