ЖАБАҒЫҢНАН ЖЫҒЫЛСАҢ ДА, ТАЛАБЫҢНАН ЖЫҒЫЛМА!

0
1647

Қазақ халқы осынау ұлан-байтақ даланы білегінің күшімен, найзасының ұшымен сақтап қалды дейміз. Алайда найзаңды жауға тіреу үшін, білегіңді оңды-соңды іреу үшін астыңда атың болмаса, ерлігіңнен не қайыр, өрлігіңнен не пайда?! Бұл туралы Елбасы Н.Ә.Назарбаев өзінің «Ұлы Даланың жеті қыры» атты мақаласының «Атқа міну мәдениеті» бөлімінде, «Жылқыны қолға үйрету арқылы бабаларымыз өз дәуірінде адам айтқысыз үстемдікке ие болды», — дейді. Еліміздің Солтүстік өңіріндегі “Ботай” қонысында жүргізілген қазба жұмыстары жылқының тұңғыш рет Қазақстан аумағында қолға үйретілгенін дәлелдесе, сол Ботай Көкшетаудың іргесінде тұрғанын бірі білсе, бірі білмейді. Сал-серілердің алтын бесігі — Көкшетау өзінің Біржан сал, Ақан сері, Үкілі Ыбырайымен мақтанса, сол Ақан серінің аузымен құс тістеген жүйрігі — Құлагердің де қасиетті Көкше топырағынан шығуы кездейсоқ емес.
Қаланың ақсаусақ балаларына ауылдың қара домалақ балаларын үлгі-өнеге етіп, жылқыға қызығушылығын оятып, бойларына патриоттық сезім мен жауынгерлік рух дарыту мақсатында Ақмола облыстық Ішкі саясат басқармасының қолдауымен, «Рухани жаңғыру» бағдарламасының Өңірлік жобалық кеңсесі Зеренді ауданының Сәкен Сейфуллин ауылында «Тай — атқа, ат — мұратқа жеткізер» атты жабағы үйретуден эстафеталық байқау ұйымдастырды. Жүген-құрық көрмеген, басына ноқта кимеген көздері шақырайып от шашқан асау жабағыларды алаңға сүйреп әкеп, үстіне жасөспірім балаларды қондырып, жабағыны жаясынан осып қалғанда, әлгілер опыр-топыр тулай жөнеледі. Жабағының үстінен ұшып түскен балалар атып тұрып қайта ұмтылады. Бұл неткен қайтпас қайсарлық дейсің! Бұл — ауыл балаларының бар бітім-болмысы.
Бұрын ауыл-ауылда әркім өз жабағысын, тайын үйретіп жүрсе де, оны арнайы байқау қылып өткізу бұрын-соңды ешкімнің ойына келмепті. Осындай байқаудың боларын естіп, Сәкен Сейфуллин ауылына көршілес Бірлестік ауылынан да дене тәрбиесі пәнінің мұғалімі Бүркітов Дулат Маратұлы бастаған бір топ жас өрендер арнайы келіп қатысты.
Байқаудың салтанатты ашылуында ауыл үлкені Олжабай Уәлиев ақсақал бата беріп, одан кейін Сәкен Сейфуллин ауылдық округінің әкімі Ақылбек Дәулетбекұлы Бекмағамбетов және қазылар алқасының төрағасы, сол ауылдық округтің талай жылдан бері жылқышысы боп келе жатқан Абай Жүсібәлин мен Көкшетау қаласынан арнайы барған Балуан Шолақ атындағы ұлттық спорт мектебінің жаттықтырушылары Айболат Естай мен Жандос Қалымтаевтар сөз алып аталмыш шараның мән-маңызына ерекше тоқталып өтті.
Қош, сонымен байқау да басталды дерсің! Жылқыдан әдейі әкелінген ұзын саны он бес жабағы да «қайсың мінсең де жықпай қоймаспын» дегендей танауынан буы бұрқырап, дауыстары күміс қоңыраудай болып әдемі кісінейді. Оны бір бөлек, бесеуі бір бөлек. Яғни бес жабағы — финалға шыққандардың еншісінде.
Бұрын жүген-құрық тимеген шу асаулардың шоқтығында тұрымтайдай болып отырған тақымы тастай, білегі құрыштай, жігері қылыштай балақайларды көріп таңдай қақпау, сүйсінбеу мүмкін емес еді. Тамашалауға келген халайықтың айғайы мен ысқырығы құлақ тұндырды. Әсіресе әжелер мен аналардың қуанышы ерекше! Осы жерде «Баласы бәйгеге шапса, анасы тақымын қысады» деп дана қазағым қалай дәл тауып айтқан, ә!» деп еріксіз бас шайқадық. Бір-біріне «Қайырлы болсын!» айтысқан әжелер де мәре-сәре, біз де мәре-сәре!
Байқау ережесіне сәйкес 5-8 сынып аралығындағы оннан астам оқушы өзара бақ сынасты. Жабағының жалына кенедей жабысқандар да, бір мөңкігеннен мұрттай ұшқандар да болды.
Аспанға қарғып жерге түскен, басын екі аяқтың ортасына тығып алып тулаған шақар жабағыдан құламай қалғандары да, туласына шыдас бермей топ етіп жығылып, үсті-басының қарын қағып-соға сала қайта асаудың жалына жабыса тырмысып жатқандар да болды. «Бүгін жабағыдан жығылсаң да, талабыңнан жығылмағайсың, жас өрен!» — деп іштей әрқайсысына да тілекші болдық.
Бас-аяғы бірнеше сағатқа созылған байқау қорытындысын білуге асыққан халық тайлы-таяғымен ауылдың клубына жиылды. Көкшетау қаласындағы Біржан сал атындағы музыка колледжінің өнерпаз студенттері мен танымал әнші Аслан Мұхамедияровтың салған әнінен әсерленген елдің қошеметі ауылдың шағын мәдениет ошағын теңселтіп жібергендей еді. Айтыс ақындары Қуаныш Оспан мен Мұхамед Қоңқаевтың айтысы да көрерменді шат-шадыман көңіл күйге бөледі.
Концерттік бағдарламадан соң байқау ұйымдастырушылары атынан «Рухани жаңғыру» бағдарламасының Өңірлік жобалық кеңсесінің басшысы, ақын Мерген Тоқсанбай сөз сөйлеп, осы байқауды ұйымдастыруға атсалысқан барша ауыл азаматтарына алғыс, ықыласын білдірді!
Қазылар алқасының шешімі бойынша Ботақара Мақсат пен
Қуантай Нұрмұхамед — арнайы жүлдеге, Айдархан Аян — 3 орын, Шайжанов Тимур — 2 орын, Темірке Бекзат — 1 орынды жеңіп алып, бәрі де арнайы диплом және ақшалай сыйлықтармен марапатталды. Ал «Байқаудың ең кішкентай үміткері» деген арнайы номинация — Шорман Мұхамедмәдиге бұйырды және диплом мен сыйақысы да, әлбетте, қоса табысталды.
Жоғарыда «эстафеталық байқау» деп айтып өткеніміздей, Біржан сал ауданынан арнайы келген Медет Дәулетханов есімді азамат эстафетаны қабыл алып, келесі байқау Сәуле ауылында өтетін болып келісілді.

Намазғұл

ПІКІР ҚАЛДЫРУ

Пікіріңізді енгізіңіз!
Атыңызды енгізіңіз

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.