Түркия президенті Режеп Тайып Ердоған 27 сәуір күні Стамбул қаласындағы Халич конгресс орталығында өткен Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының (The Organisation for Economic Co-operation and Development) кезекті саммитіне қатынасып, әлемнің әр түкпірінен келген қонақтар алдында сөз сөйледі. Әлемнің дамушы елдері мүше болып табылатын бұл ұйымның мақсаты – экономикалық өсуді, сауда мен инвестицияны дамыту, халықтың өмір сапасын арттыруды көздейді. Түркия басшысы баяндамасында іскерлік әлемдегі технологиялық дамудың маңыздылығына назар аудара отырып, адамзат дөп келіп отырған бірқатар мәселелерді атап көрсетті. Біз төменде жалпы адамзат алдында тұрған сын-қатерлермен қатысы бар өзекті проблемаларды атап көрсеткен баяндаманың негізгі мазмұнын аударып, оқырмандарымызға ұсынуды жөн көрдік.
ӨЗГЕРІСТЕР ТОЛҚЫНЫН ТОҚТАТУ МҮМКІН ЕМЕС
Сіздер бақылап отырғандарыңыздай, әлем технология мен жасанды интеллект бастаған күрт өзгерісті бастан кешіруде. Біздің ғалымдарымыз мұның адамзат үшін не ұтып, не жоғалтатынын есептеп жатыр, бірақ бұл өзгеріс толқынын тоқтату мүмкін емес. Өзгерістерді сауатты түрде басқару біздің қолымызда. Бұл біздің шешім қабылдаушыларымыздың басты міндеттерінің бірі. Бұл саммит дағдылар саласындағы жаһандық диалог үшін берік негіз қалайды. Біз жұмыспен қамту саласындағы қалыптасқан нормалардың бұзылуына куә болып отырмыз. Өндіріс әдістері технологиялық жетістіктермен қатар өзгеріп, жаңа жұмыс орындары пайда болуда. Адами дағдылар ұлттардың табысының шешуші факторы болатыны айқын болып келеді.
Халықаралық зерттеулер ЭЫДҰ елдерінің көпшілігінде жұмыс күші азайып бара жатқанын көрсетіп отыр. Кейбір салаларда жұмыс күшіне деген сұраныс сөзсіз азайып, кадрларды табу қиындап барады. Біздің елімізді қоса алғанда, барлық экономикалар мұны бастан кешіруде. Роботтық технологиялардың кеңінен енгізілуі әртүрлі мәселелерді тудырады. Әлемдік робототехника нарығы 2050 жылға қарай қазіргі 100 миллиард доллардан 25 трлн долларға дейін өседі деп болжануда. Жасанды интеллект басқаратын роботтар қол еңбегінсіз тапсырмаларды орындайтын өндірістік процестерді қалай басқару керектігі әлі де үлкен жұмбақ болып қала береді.
АДАМДАР ЖҰМЫС КҮШІНДЕ ҰЗАҚ БОЛАДЫ
Дағдылар саммитінде талқыланатын үш тақырып біздің барлығымыздың, әсіресе бизнес әлеміндегілердің көкжиегін кеңейтеді деп ойлаймын. Біз білімнің мемлекет үшін, компания немесе жеке тұлға үшін ең үлкен күш көздерінің бірі екенін білеміз. Ескірген ақпарат – ауыртпалық. Ақпаратты өңдеу және жаңа жағдайларға бейімдеу оны иелену сияқты маңызды. Білім берудегі барлық мүдделі тараптар, тәжірибешілерден бастап алушыларға дейін, заман талабына ілесе алуы керек. ЭЫДҰ бағалауларына сәйкес, көптеген елдерде оқушылардың негізгі дағдыларының төмендеуі байқалады, сондықтан білім беру саласын қайта құру қажет. Бүгінгі таңда оқу дегеніміз – өмір бойы созылатын динамикалық процесті білдіреді. Адамдар бұрынғыға қарағанда жұмыс күшінде ұзақ уақыт қалады деп саналады. Отбасылық байланыстарымыздың әлі де берік және өзара қолдау мәдениетіміздің берік болуы бізге айтарлықтай артықшылық береді. Отбасы институтын нығайта отырып, біз әлемдегі ең кешенді әлеуметтік қамсыздандыру жүйесінен ешкімнің тыс қалмауын қамтамасыз етуге тырысамыз.
Біз назар аударатын мәселелердің бірі – ересектерге білім беру. Ересектердің өзгерістерге бейімделуі өте маңызды. Өмір бойы білім алу тек жеке тұлғалардың мансабын ғана емес, сонымен қатар халықтың бәсекеге қабілеттілігін де анықтайды. Жасырын дағдыларды ашу да моральдық жауапкершілік болып табылады. Әлеуметтік жағынан аз қамтылған топтар өз әлеуетін пайдалана алмайды. Біз мұны тек экономикалық шығын ретінде қарастыра алмаймыз. Адами ресурстарын бос қалдыратын ел шынымен де дамуға ілесе алмайды. Азаматтарына өз әлеуетін жүзеге асыру мүмкіндігін ұсынбайтын елдерде әділ тәртіп туралы айтуға болмайды. Біз әйелдердің жұмыс күшіне қатысуында ойдан да 20-25 жыл бұрын елестету мүмкін емес жетістіктерге жеттік. Елімізде әйелдердің жұмыс күшіне қатысуын 34,7%-ға дейін арттырдық. Біз жұмыс істейтін аналардың декреттік демалысын 24 аптаға дейін ұзарттық.
Біз жастарымызды әртүрлі бағдарламалар арқылы болашақ мамандықтарға дайындап жатырмыз. Мақсатымыз – алдағы үш жылда 3 млн жасты жұмыспен қамту. Біз білім беруден бастап жұмыспен қамтуға, жұмыс күшінің дағдыларынан бастап әлеуметтік қорғауға дейінгі реформаларымызды жалғастырып жатырмыз.
PS: Мамандардың болжамы бойынша сын-қатерлер анық байқалып отырғанымен, мүлдем түңіліп кетуге негіз жоқ. Робототехника мен жасанды интеллекттің (ЖИ) дамуы адами ресурстарға терең және құрылымдық әсер етіп, жұмыс орындарын ауыстыру (автоматтандыру) және жұмыс орындарын құру (күшейту) түрінде көрініс табады. Бұл тек «машиналар адамдарды алмастырады» ғана емес, сонымен қатар еңбек нарығын, жұмыс әдістерін және дағдыларға қойылатын талаптарды кешенді түрде қайта құруға жетелеуі мүмкін. Жасанды интеллект және робототехника жұмыс күшін интеллектке, көп біліктілікке және тиімді ынтымақтастыққа жетелейтін қозғалтқыштар болып табылады. Бұл қысқа мерзімді жұмыссыздық құбылысын тудыруы мүмкін болса да, ұзақ мерзімді перспективада адамдарды жалықтыратын жұмыстан босатып, оларға жоғары құнды, адамгершілікке негізделген міндеттерге назар аударуға мүмкіндік береді.
