Елімізде автобус жолаушылар тасымалы саласы тығырыққа тірелді

0
105
Тасымалдаушылар карантин кезеңінде шектеулер енгізілгендіктен және субсидиялау тиісті көлемде болмағандықтан, компаниялар банкротқа ұшырауы мүмкін деп дабыл қағуда.
Қазақстанның автомобиль конвенті zoom-конференциясын ұйымдастырды, оған “Атамекен” ҰКП, ҚР ИИДМ КК, ЖАО-ның және тасымалдаушылардың өкілдері қатысты.
Жолаушылар көлігі саласындағы ағымдағы жағдай мен саланы қалпына келтіру шаралары туралы “Қазақстанның автомобиль конвенті” ЗТБ президенті Марат Берқалиев баяндады. Ол аталмыш салада орын алған проблемаларды шешу үшін менен бизнес-омбудсмен ретінде барлық шараларды қолдануымды және тасымалдаушылардың проблемасын Президентке жеткізуімді сұрады.
Өңірлердегі субсидиялау мөлшері біркелкі емес, мен осы мәселеге қатысты олармен келісемін, ал кейбір өңірлерде субсидия мүлдем қарастырылмаған.
Салалық министрліктің ақпараты бойынша, 2017 жылдан бастап саладағы субсидия көлемі 1,7 млрд. теңгеден 2019 жылы 36,9 млрд. теңгеге дейін артқан. Бірақ Ақтөбе, Алматы, Атырау, Жамбыл, Қостанай, Түркістан облыстарының әкімдіктерінде 2017-2019 жылдар аралығында субсидия мүлде көзделмеген.
Жоғарыда айтылған елеулі ілгерілеушіліктер 2018 жылы автобус тасымалдарын дамыту жөніндегі 2018-2020 жылдарға арналған кешенді бағдарламаның қабылдануымен байланысты екенін атап өткім келеді.
Сонымен бірге, ЖАО негізінен мемлекет қатысатын 8 автобус паркін, оның ішінде жергілікті бюджет есебінен жаңа автобустар сатып алатын МЖӘ жобаларын қолдайтындығы, оларға субсидия бөлінетіндігі, тиімді бағыт ұсынылатындығы және т.б. белгілі болды, бұл жосықсыз бәсекелестікке және нарықтан жеке тасымалдаушыларды ығыстыруға әкеледі.
Мемлекеттік кәсіпорындар тізіліміндегі ақпаратты www.gosreestr.kz. сайтынан көре аласыздар.
Ағымдағы жылдың 24 қаңтарында Үкіметтің кеңейтілген отырысында Мемлекет басшысы Үкіметке 2 ай ішінде осы салада тәртіп орнатуды, қалалық жолаушылар тасымалы проблемасын жүйелі түрде шешуді тапсырды.
Тапсырма аясында мемлекеттік органдардың, ҰКП мен бизнестің қатысуымен бірқатар кеңес өткізілді. ҚР ИИДМ автомобиль тасымалдарын дамыту бойынша жаңа шаралар кешенін әзірледі, ол бизнесті қолдаудың жүйелі шараларын көздейді. Бұл құжатты ағымдағы жылдың тамыз айында бекіту жоспарланып отыр.
Сонымен бірге, бүгінгі күнге дейін төтенше жағдай мен карантиннен кейінгі жағдайда қоғамдық көлікті жетілдірудің басты мәселелері шешілмеген.
Жұмыс орындарын, атап айтқанда, жүргізуші, кондуктор және т.б. жоғалтудың үлкен қаупі бар, саладағы аталмыш жұмыс орындар саны 100 мыңға жуық.
Мемлекет қолда бар жұмыс орындарын сақтау және жаңа жұмыс орындарын құру жөнінде шаралар қабылдап жатқанын ескере отырып, автобустық тасымалдау саласы үшін тасымалдаушылардың залалдарын субсидиялау үшін республикалық бюджеттен нысаналы трансферттер қажет. Салалық министрліктің 2020 жылы жоспарланған субсидияларға алдын ала бағалауы бойынша ЖАО бюджетінен (53,2 млрд.тг.) шамамен 70 млрд.теңге қажет, бұл жылжымалы құрамды жаңартуға мүмкіндік береді, осылайша тасымалдау сапасы артады.
Айта кету керек, кейбір өңірлерде тасымалдаушылардың шығындарын субсидиялаудың қажетті көлемінің болмауына байланысты парктің тозуы байқалады, бұл, сайып келгенде, жолаушылар тасымалын тоқтатуға және жұмыс орындарын жоғалтуға әкеледі.
Сонымен қатар, кейбір өңірлердегі әкімдіктер коммуналдық кәсіпорындарды МЖӘ жобалары түрінде қолдауды жалғастыруда. Әкімдіктер квазимемлекеттік сектор субъектілерін іс жүзінде қаржыландырып, нығайтып отырғандығын мойындауымыз керек. Бұл аталған тауар нарығындағы бәсекелестікті шектейді.
ҚР Президентінің 2019 жылғы 3 шілдедегі Жарлығымен квазимемлекеттік сектор субъектілерін құруға мораторий енгізілді, бұл мемлекеттің қатысуымен құрылатын компания санын шектейтін нақты ережелердің енгізілгендігін білдіреді.
Бірақ әкімдіктер Президент Жарлығын айналып өтіп, өңірлерде мемлекеттің қатысуымен автобус кәсіпорындарын, мемлекеттің үлесі төмен болса да (49%), құруын жалғастыруда.
Шығыс Қазақстан облысында орын алған МЖӘ жобасы бойынша мысал келтірейін. 2019 жылы әкімдіктің қолдауымен “Semey bus” автобус паркі құрылды, ол өз кезегінде басқа жеке тасымалдаушыларды ығыстырды. Автопарк “ҚДБ-Лизинг” АҚ арқылы лизингке 170 жаңа автобус сатып алып, жолаушыларды электронды билеттеуді енгізді, жолаушыларды тасымалдайды, алайда әкімдік тарапынан әлі күнге дейін субсидия алған жоқ.
Қазір қалған коммуналдық парктердің қызметін қалай жоспарлайтынымызды нақтылап, жалпы қоғамдық көліктің үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету керек. Мәселелерді кешенді жоспар деңгейінде пысықтау қажет. Бұл проблемаларды шешудің алғашқы қадамы болады.
Айта кету керек, салық жүктемесін азайту мақсатында 2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап әлеуметтік маңызы бар тасымалдарды жүзеге асыратын жолаушылар тасымалы ҚҚС төлеуден босатылады. Заң жобасы Парламент Мәжілісінің қарауында жатыр.
Сондай-ақ, ҰКП ҚР Денсаулық сақтау министрлігімен бірлесіп, санитарлық-эпидемиологиялық талаптардың сақталуын ескере отырып, тұрақты қалалық, қала маңындағы, қалааралық, облысаралық және халықаралық жолаушылар автомобиль тасымалдарын жүзеге асыратын ұйымдардың, сондай-ақ автобекеттер мен автовокзалдардың жұмысын іске қосу алгоритмін әзірлеуде.
__________________________
Сфера автобусных пассажирских перевозок в стране оказалась в безысходном положении. Перевозчики утверждают, что ограничения в период карантина и отсутствие должного объема субсидирования приводит к банкротству компаний.
Автомобильный конвент Казахстана организовал zoom-конференцию, где приняли участие представители НПП «Атамекен», КТ МИИР, МИО и перевозчиков.
О текущей ситуации в сфере пассажирского транспорта и мерах по оздоровлению отрасли рассказал Марат Беркалиев, Президент АЮЛ «Автомобильный Конвент Казахстана». Он просил принять все меры, зависящие от меня, как бизнес-омбудсмена, для решения проблем отрасли и от имени перевозчиков донести их проблемы до Президента страны.
Я согласен с ними в том, что субсидирование неравномерно распределяется по регионам, а в некоторых регионах субсидии вовсе не предусмотрены.
По информации отраслевого Министерства, начиная с 2017 год объем субсидий в отрасли увеличился с 1,7 млрд. тг. до 36,9 млрд. тг. в 2019 году. При этом, акиматами Актюбинской, Алматинской, Атырауской, Жамбылской, Костанайской, Туркестанской областей субсидии с 2017 по 2019 годы не были предусмотрены.
Хочу отметить, что данные существенные сдвиги связаны с принятием в 2018 году Комплексной программы по развитию автобусных перевозок на 2018 – 2020 годы.
Вместе с тем, раскрывается проблема, когда МИО в основном поддерживают 8 автобусных парков с государственным участием, в том числе проекты ГЧП, для которых из местного бюджета приобретаются новые автобусы, выделяются субсидии, предоставляются выгодные маршруты и т.д., что приводит к недобросовестной конкуренции и вытеснению с рынка частных перевозчиков.
Можете сами посмотреть информацию с реестра государственных предприятий на сайте www.gosreestr.kz.
24 января т.г. на расширенном заседании Правительства Главой государства было поручено Правительству в течение 2-х месяцев навести порядок в данной сфере, системно решить проблемы городских пассажирских перевозок субсидирования.
В рамках поручения был проведен ряд совещаний с участием государственных органов, НПП и бизнеса. МИИР РК разработан новый Комплекс мер по развитию автомобильных перевозок, который предусматривает системные меры поддержки бизнеса. Утверждение данного документа планируется в августе т.г.
Вместе с тем, до сегодняшнего дня, в условиях пост чрезвычайного положения и карантина, коренные проблемы оздоровления общественного транспорта не решены.
Есть большой риск потери рабочих мест, а именно водителей, кондукторов и др., численность которых в отрасли составляет до 100 тыс. человек.
Учитывая, что государством принимаются меры по сохранению действующих и созданию новых рабочих мест, для сферы автобусных перевозок необходимы целевые трансферты из республиканского бюджета для субсидирования убытков перевозчиков. По предварительной оценке отраслевого министерства к планируемым в 2020 году субсидиям из бюджета МИО (53,2 млрд. тг.) требуется порядка 70 млрд. тг., что также позволит обновить подвижной состав, тем самым повысится качество перевозок.
Следует отметить, что в некоторых регионах из-за отсутствия необходимого объема субсидирования убытков перевозчиков наблюдается износ парка, что в конечном итоге приведет к остановке перевозок пассажиров и потери рабочих мест.
Вместе с тем, акиматы в некоторых регионах продолжают поддерживать коммунальные предприятия под видом проектов ГЧП. Нужно признать, акиматы фактически финансируют и укрепляют субъектов квазигосударственного сектора. И это ограничивает конкуренцию в целом на указанных товарных рынках.
Указом президента РК от 3 июля 2019 года введен мораторий на создание субъектов квазигосударственного сектора, что означает введение реальных правил «желтых страниц», ограничивающих создание компаний с участием государства.
Но акиматы обходят Указ президента и создают в регионах автобусные предприятия с гос участием, хоть и с меньшей долей (49%).
Есть отрицательный пример проекта ГЧП в Восточно-Казахстанской области. В 2019 году при поддержке акимата создан автобусный парк «Semey bus», который вытеснил других частных перевозчиков. Автопарк через лизинг АО «БРК-Лизинг» приобрел 170 новых автобусов и ввел электронное билетирование пассажиров, перевозит пассажиров, однако субсидии со стороны акимата до сих пор не получил.
Сейчас нужно понять, как распоряжаться с оставшимся коммунальными парками, и в целом, обеспечить бесперебойную работу общественного транспорта. Нужно вопросы отработать на уровне Комплексного плана. Это будет первый шаг для решения проблем.
Стоит отметить, что в целях снижения налоговой нагрузки с 1 января 2020 года пассажирские перевозки, осуществляющие социально-значимые перевозки будут освобождены от уплаты НДС. Законопроект находится на рассмотрении в Мажилисе Парламента.
Также следует отметить, что НПП совместно с Министерством здравоохранения РК прорабатывает алгоритм по запуску работы организаций, осуществляющих регулярные городские, пригородные, междугородные, межобластные и международные пассажирские автомобильные перевозки, а также автостанций и автовокзалов с учетом соблюдений санитарно-эпидемиологических требований.

ПІКІР ҚАЛДЫРУ

Пікіріңізді енгізіңіз!
Атыңызды енгізіңіз

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.