Қазіргі таңда климаттың өзгеруі – бүкіл әлем қауымдастығы үшін аса өзекті әрі күрделі мәселелердің бірі. Жаһандық жылыну, атмосфераның ластануы, табиғи ресурстардың сарқылуы және биоалуантүрліліктің азаюы адамзат өркениетінің тұрақты дамуына тікелей қауіп төндіруде. Осындай күрделі жағдайларда экологиялық білім беру мен тәрбие беру жұмыстарының маңызы ерекше орын алады.
Осы орайда, Тұрақты даму бойынша ЮНЕСКО кафедрасының, экология мамандығының 1-курс магистранты Ә.С.Мубәшірхан, т.ғ.к., аға оқытушылар Л.С.Құрбанова, Б.Х.Түсіпова жетекшілігімен «Климаттың өзгеруімен күрес» атты тұрақты дамудың 13-ші мақсаты аясында «Климаттың өзгеруінің жаһандық мәселелерін талқылау» тақырыбында ашық тәрбие сағатын өткізді. Аталған іс-шара білім алушылардың экологиялық сауаттылығын арттыруға, олардың ғылыми дүниетанымын кеңейтуге және қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарау мәдениетін қалыптастыруға бағытталды. Тәрбие сағаты барысында климаттың өзгеруінің негізгі себептеріне тоқталып, антропогендік факторлардың рөліне ерекше назар аударылды. Атап айтқанда, өнеркәсіптік өндіріс, көлік саласы, энергия ресурстарын тиімсіз пайдалану, ормандардың жойылуы сияқты факторлардың атмосфераға бөлінетін парниктік газдардың көлемін арттырып отырғаны ғылыми деректермен негізделіп түсіндірілді. Сонымен қатар көмірқышқыл газы, метан және басқа да зиянды газдардың климаттық жүйеге әсері нақты мысалдар арқылы көрсетілді.
Іс-шара барысында жаһандық жылынудың салдары кеңінен талқыланды. Атап айтқанда, мұздықтардың еруі, теңіз деңгейінің көтерілуі, құрғақшылықтың күшеюі, су тапшылығы, орман өрттерінің жиілеуі және экстремалды ауа райы құбылыстарының артуы сияқты мәселелерге ерекше көңіл бөлінді. Бұл құбылыстардың тек табиғи ортаға ғана емес, сонымен қатар адам денсаулығына, ауылшаруашылығына және экономикалық тұрақтылыққа да айтарлықтай әсер ететіні атап өтілді. Ашық тәрбие сағаты интерактивті форматта ұйымдастырылып, білім алушылар белсенді қатысты. Студенттер топтарға бөлініп, климаттың өзгеруінің түрлі аспектілері бойынша пікірталастар жүргізді, өз ұсыныстары мен шешу жолдарын ортаға салды. Бұл олардың сыни ойлау қабілетін дамытуға, мәселені жан-жақты қарастыруға және өз көзқарасын дәлелдей білуге мүмкіндік берді. Сонымен қатар іс-шара барысында тұрақты даму мақсаттары, әсіресе климаттың өзгеруімен күреске бағытталған 13-мақсаттың маңыздылығы ерекше атап өтілді. Білім алушыларға халықаралық деңгейде жүзеге асырылып жатқан экологиялық бастамалар, «жасыл экономика» тұжырымдамасы және жаңартылатын энергия көздерін дамыту бағытындағы жұмыстар туралы кеңінен ақпарат берілді. Практикалық бөлімде қатысушыларға климаттың өзгеруіне қарсы жеке деңгейде қандай іс-әрекеттер жасауға болатыны жөнінде нақты ұсыныстар берілді. Атап айтқанда: энергияны үнемдеу, қалдықтарды сұрыптау, суды тиімді пайдалану, қоғамдық көлікті пайдалану, ағаш отырғызу және жасыл аймақтарды көбейту сияқты қарапайым, бірақ тиімді шаралар талқыланды. Бұл ұсыныстар студенттердің күнделікті өмірінде экологиялық жауапкершілікті қалыптастыруға бағытталды. Аталған іс-шара тек теориялық білім берумен шектелмей, тәрбиелік және практикалық мәнге ие болды. Білім алушылар климаттық мәселелердің маңыздылығын терең түсініп, өздерінің қоршаған ортаға әсерін бағалауға мүмкіндік алды. Сонымен қатар олар болашақ маман ретінде экологиялық проблемаларды шешуге өз үлестерін қосу қажеттігін ұғынды. Айта кету керек, мұндай іс-шаралар – Тұрақты даму бойынша ЮНЕСКО кафедрасының негізгі қызмет бағыттарының бірі. Кафедра білім беру, ғылыми-зерттеу және ағартушылық жұмыстарды үйлестіре отырып, жастар арасында тұрақты даму идеяларын кеңінен насихаттауда маңызды рөл атқарады. Әсіресе магистранттар мен студенттердің ғылыми және тәрбиелік іс-шараларға белсенді қатысуы олардың кәсіби және тұлғалық дамуына оң әсерін тигізеді.
Қорытындылай келе, «Климаттың өзгеруінің жаһандық мәселелерін талқылау» атты ашық тәрбие сағаты жоғары деңгейде ұйымдастырылып, өз мақсатына толық жетті деп айтуға болады. Іс-шара білім алушылардың экологиялық білімін арттырып қана қоймай, олардың азаматтық жауапкершілігін қалыптастыруға, табиғатты қорғау мәселелеріне бейжай қарамауға тәрбиелеуге ықпал етті.
Тұрақты даму қағидаттарын ұстану – бүгінгі күннің талабы. Ал осындай мазмұнды іс-шаралар арқылы өскелең ұрпақтың санасына экологиялық мәдениетті сіңіру – болашақтың кепілі.
Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ
Тұрақты даму бойынша ЮНЕСКО кафедрасының экология мамандығының 1-курс магистранты Ә. С. МУБӘШІРХАН
аға оқытушылар:
Л. С. ҚҰРБАНОВА, Б. Х. ТҮСІПОВА
