Алматы қаласы бойынша өңдеуші саланы жедел дамыту – ел экономикасының тұрақты өсуінің маңызды кепілі. Бұл бағыт жаңа жұмыс орындарын ашуға, халықтың әл-ауқатын арттыруға және экономиканы әртараптандыруға мүмкіндік береді. Өңдеуші өнеркәсіптің дамуы үшін мемлекет, бизнес және білім беру ұйымдары бірлесіп жұмыс істеуі қажет. Инновацияны енгізу, инвестиция тарту, кадр даярлау және экологиялық талаптарды сақтау – басты міндеттердің қатарында.
Алматы еліміздің қаржы, сауда, логистика, ғылым және инновация орталығы ретінде танылған. Соңғы жылдары мегаполисте өңдеуші өнеркәсіпті дамытуға ерекше көңіл бөлініп келеді. Өңдеуші сала – экономиканың тұрақты дамуын қамтамасыз ететін, жаңа жұмыс орындарын ашатын және импортқа тәуелділікті азайтатын маңызды бағыттардың бірі. Алматы қаласында өңдеуші өнеркәсіпті жедел дамыту – бүгінгі күннің басты міндеттерінің бірі. Себебі қазіргі жаһандық экономика жағдайында тек шикізатқа сүйенген мемлекеттер ұзақ мерзімді табысқа жете алмайды. Сондықтан дайын өнім өндіру, технологиялық өндірістерді көбейту және инновациялық жобаларды іске асыру ерекше маңызға ие. Қалада тамақ өнеркәсібі, жеңіл өнеркәсіп, фармацевтика, құрылыс материалдарын өндіру, машина жасау, жиһаз өндірісі және IT-индустрия бағыттары қарқынды дамып келеді. Бұл салалардың дамуы Алматы экономикасының әртараптануына мүмкіндік береді.
Өңдеуші өнеркәсіп – экономиканың нақты секторындағы негізгі бағыттардың бірі. Бұл сала шикізатты өңдеп, халық тұтынатын дайын өнім шығарады. Алматы қаласында өңдеуші саланың дамуы бірнеше маңызды нәтижеге алып келеді: Біріншіден, жаңа жұмыс орындары ашылады. Өндіріс орындарының көбеюі халықты тұрақты жұмыспен қамтуға мүмкіндік береді. Әсіресе жастар үшін техникалық және инженерлік мамандықтарға сұраныс артып келеді.
Екіншіден, бюджет кірісі ұлғаяды. Өңдеуші кәсіпорындардан түсетін салық көлемі көбейіп, қаланың әлеуметтік-экономикалық дамуына қаржы бөлінеді.
Үшіншіден, импортқа тәуелділік төмендейді. Қазақстанда өндірілетін өнім көлемі артқан сайын шетелден әкелінетін тауарлар азаяды. Бұл ұлттық экономиканың тұрақтылығын күшейтеді. Төртіншіден, экспорттық әлеует өседі. Алматыда өндірілген сапалы өнімдерді шетел нарығына шығару мүмкіндігі артады. Бұл ел экономикасына валюталық түсім әкеледі.
Қазіргі таңда Алматы қаласында мыңдаған шағын және орта өндірістік кәсіпорын жұмыс істейді. Қалада индустриялық аймақтар құрылып, кәсіпкерлерге қолдау көрсетілуде. Алматы индустриялық аймағында түрлі өндіріс орындары орналасқан. Мұнда тамақ өнімдері, медициналық бұйымдар, құрылыс материалдары және тұрмыстық техника шығаратын кәсіпорындар жұмыс істейді.
Пандемиядан кейін отандық өндірісті дамыту мәселесі өзекті бола түсті. Мемлекет тарапынан кәсіпкерлерге жеңілдетілген несие, субсидия және инфрақұрылымдық қолдау көрсетілуде.
Алматы қаласында өндіріс орындарын орналастыру үшін арнайы индустриялық аймақтардың маңызы зор. Мұндай аймақтарда кәсіпкерлерге дайын инфрақұрылым ұсынылады. Яғни электр желісі, су, газ және жол мәселесі шешілген болады. Бұл кәсіпкерлердің шығынын азайтып, өндірісті тез іске қосуға мүмкіндік береді.
Қазіргі өндіріс заманауи технологиясыз дами алмайды. Сондықтан автоматтандыру, роботтандыру және цифрлық жүйелерді енгізу қажет.
«Ақылды өндіріс» жүйесі арқылы өнім сапасы артып, шығын азаяды. Сонымен қатар өндіріс тиімділігі жоғарылайды.
Өңдеуші саланың негізгі бөлігін шағын және орта кәсіпкерлік құрайды. Сондықтан мемлекеттің шетелдік және отандық инвесторларды тартуы – саланы дамытудың маңызды тетігі. Инвесторлар жаңа технология, қаржы және тәжірибе әкеледі.
Алматы қаласының инвестициялық тартымдылығы жоғары. Қалада дамыған инфрақұрылым, үлкен нарық және логистикалық мүмкіндіктер бар.
Өңдеуші саланың дамуы үшін білікті мамандар қажет. Бүгінде техникалық мамандықтарға сұраныс артып отыр. Сондықтан колледждер мен жоғары оқу орындары өндіріс орындарымен тығыз байланыста жұмыс істеуі керек. Дуальді білім беру жүйесін дамыту маңызды. Бұл жүйе арқылы студенттер теориямен қатар өндірісте тәжірибе жинақтайды.
Жастарды техникалық мамандықтарға қызықтыру – маңызды міндеттердің бірі.
Өңдеуші саланы дамыту барысында экологиялық мәселелер де назардан тыс қалмауы тиіс. Алматы – экологиялық жүктемесі жоғары қалалардың бірі. Сондықтан өндіріс орындары экологиялық талаптарды сақтауы қажет. Кәсіпорындар күн және жел энергиясын пайдалану, қалдықтарды қайта өңдеу сияқты экологиялық жобаларды дамытуы керек. Қала аумағының тығыздығына байланысты жаңа өндіріс орындарын орналастыру қиындап келеді.Көптеген кәсіпкерлер үшін несие пайызының жоғары болуы өндірісті кеңейтуге кедергі келтіреді.
Импорттық тауарлардың арзан болуы отандық өндірушілерге қиындық туғызады. Техникалық мамандық иелерінің аздығы өндіріс қарқынына әсер етеді. Бұл мәселелерді шешу үшін мемлекет пен бизнес бірлесіп жұмыс істеуі қажет.
Алматы Орталық Азиядағы өндірістік және логистикалық хабқа айналу мүмкіндігіне ие. Қалада ғылыми-зерттеу орталықтары мен университеттердің көп болуы инновациялық өндірісті дамытуға үлкен серпін береді. Алматы қаласы өзінің экономикалық әлеуеті, инфрақұрылымы және адами капиталы арқылы Қазақстандағы өңдеуші өнеркәсіптің жетекші орталығына айналуға толық мүмкіндігі бар.
