Орыс тілінен төнген 4 қатер

Орыс тілінен төнген 4 қатер

Майя Плисецкая деген азаматшаның мына сөзі қай қазақты болсын селт еткізетіні сөзсіз деп ойлаймын. Сіз де оқып көріңіз. «Қазақтың орысқа осылай итше байлануы, құлдығы, құлай берілгендігі, орыс тілін акцентсіз сөйлеуге тырысып маймылдай құбылуы қандай жиіркенішті, өкінішті, опасыздық». Ойландырады емес пе? Тек қана ойландырып қоймай, намысыңа тиеді. Бірден ойыңа келетін мына ойлар: «Орыс тілін жатық білгенде тұрған не бар? Олардың бәрін орысқа байланып қалды деп, құл деп, опасыз жиіркенішті деп айтуға бола ма? Басқаларды айтпағанның өзінде Алаш арыстары да орысшаны жетік білген. Тіптен қазір екінің бірі ағылшынша сөйлейді. Оның бәрін осылай ғайбаттай береміз бе?» Меніңше, Майя бұл сөздерді басқаша оймен айтып отырған секілді.

    Рас, Кеңес өкіметі кезінде орысша мүдірмей акцентсіз сөйлеу мақтаныш болатын. Акцентпен сөйлегендерге күліп қарайтын, мазақтайтын. Ондай қазақтарды жұмыстан да шеттетіп, «ауылбайский», «мәмбет» дегенін несіне жасырамыз? Тәуелсіздік алғаннан кейін бұл көзқарас сөзсіз өзгеру керек еді. Қайта қазақша сөйлегендердің мәртебесі өсіп, жұмысқа да солар кезексіз қабылданады деп қуандық. Еркін тыныстай бастадық. Қазақ тілімізге мемлекеттік тіл деген ресми мәртебе бердік. Бірақ орыс тілін де қосамжарластырып «мемлекеттік тілмен тең болады» деп Ата Заңымызға баттитып жазып қойдық. Осы кемшілігіміз өзімізге пәле болып жабысатынын білмедік. Себебі осы «теңдік» орыстілділерге зор медеу болды. Тәуелсіздігімізді алғанымызға 32 жыл болса да, орыс тілінде сөйлеушілер үстемдік танытып келеді. Орыс тілін қызғыштай қорғайтындар пайда болды. Масқара болғанда ресми тілді білмейтіндерді әлі де болса да төмен санайтындар өте көп. Майя Плисецкаяның айтып отырғаны осындай адамдар. Олар тек өздері орыс тілін жақсы біліп қана қоймай, балаларын да осы деңгейде тәрбиелеп жатыр.

    Бұл өте қауіпті нәрсе! Біріншіден, өзі аз қазақтың арасына селкеу түседі. Екіншіден, олар әлі де Ресейге жағымпазданып, солардан демеу іздеп кез келген уақытта сол жаққа шығып кетуден тайынбайды. 

Үшіншіден, қазақ мемлекетін әлі де мойындамайтын сепаратист орыстарды жақтап, біздің тәуелсіздігімізге қауіп төндіреді. 

Төртіншіден, олар балаларын орыс балабақшаларына, мектептеріне береді. Қазір орыс мектептерінде 72 пайыз қазақ баласы оқып жүр. Бұл сұмдық нәрсе! Майяның «опасыз, жиіркенішті» деген сөздері осындай намыссыз қазақтарға арналғаны бесенеден белгілі. Осы төрт жолды 180 градусқа бұрсаңыз, орыс тілінің құлдық бұғауынан құтыламыз.

    Біздіңше, мемлекет, қоғам болып осындайлармен күресуіміз керек. Түсіндіріп, оларды теріс ойдан қайтарайық. Бұл құлдық психологияны жою үшін қазақ тіліне мәжбүрлікті күшейтуіміз тиіс. Ол тек биліктің қолынан келеді.

Ертай АЙҒАЛИҰЛЫ
07.02.2024

Ұқсас жаңалықтар

ҚОС ҚАНАТ   (Эссе-элегия)
Бауырдан Омарұлы - 21.02.2024 34
ҰЛТТЫҚ ТӘРБИЕ – ҰЛТ ҚҰНДЫЛЫҒЫ
Сарысу аудан әкімдігі баспасөз қызметі - 21.02.2024 24
ШЕТЕЛДІК ИНВЕСТОРҒА АУДАНЫМЫЗДЫҢ ӘЛЕУЕТІ ТАНЫСТЫРЫЛДЫ
Бақытжан Жәнібеков , Шу ауданының әкімі - 21.02.2024 21
АРДАГЕРЛЕРМЕН КЕЗДЕСУ
Жамбыл облысы әкімдігі жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасы - 21.02.2024 19
Зиялы қауым өкілдері жастармен кездесті
Тараз қаласының әкімдігі - 20.02.2024 53
Көрерменнің ерекше қошеметі
Жамбыл облысы әкімдігі жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасы - 20.02.2024 40
Баянды бастамалар жылы – Берік Уәлимен сұхбат
Автор Гүлнұр Ғазизқызы, «ҚазАқпарат» Халықаралық ақпарат агенттігі - 28.12.2023 958
ШЫМКЕНТТЕ 3 ЖЫЛДА 472 КӨШЕ ЖАРЫҚТАНДЫРЫЛДЫ
Шымкент қаласы әкімінің баспасөз қызметі - 25.07.2023 2838

Топ жаңалықтар

1
Желтоқсан батырлары—саяси қуғын-сүргін құрбандарының бірі
Show more
Сұхбаттасқан Шаргүл Қасымханқызы - 2023-06-02 6280
2
Өркенді қала-қуатты өңірге жетелейді
Show more
Дахан Шөкшир - 2023-06-02 5611
3
Оразай би ҚОЖАГЕЛДІҰЛЫ. Әшімжанның әкесі.
Show more
Жанарбек Әшімжан ФБ парақшасынан - 2023-06-01 5844
4
Қарағандыда саяси қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандарын еске алу күні өтті
Show more
- 2023-06-01 5693
5
Өміріңді сақтандыр, өкінбейсің!
Show more
Тілеуберді САХАБА, Павлодар облысы - 2023-05-31 5587