2025 жыл Қазақстанның көлік-логистика саласы үшін табысты жыл болды. Мемлекет басшысының тапсырмаларын орындау аясында бірқатар ауқымды жобалар сәтті жүзеге асты. Қазақстан «Шығыс – Батыс», «Солтүстік – Оңтүстік» халықаралық көлік дәліздерін және Транскаспий халықаралық көлік бағытын дамыту арқылы Еуразия даласындағы географиялық ерекшеліктерін сәулелендіре отырып, құрлықтарды жалғайтын өткелге айналып келеді. Қазақ елі бастап жатқан аса ауқымды инфрақұрылымдық жобаларға алыс-жақын шетелдерден көптеген инвесторлар қызығушылық танытып отыр. Президент тапсырмаларын жүзеге асыру мақсатында қолға алынып жатқан қыруар шаруалардың қатарында жылжымалы құрамды жаңарту, көлікті бақылауда цифрлық шешімдерді енгізу және халықаралық бағыттар желісін кеңейту жолындағы құлшыныстар қазірдің өзінде Қазақстанды аймақтағы негізгі транзиттік хаб ретінде таныта түсті.
Үкімет таратқан мәліметтерге көз жүгіртер болсақ, 2025 жылы транзиттік тасымалдау көлемі 36,9 млн тоннаға жеткен екен. Бұл 2024 жылмен салыстырғанда 6,6%-ға артық болған (34,6 млн тонна). Транзит көлемінің артуы – автомобиль, теміржол, әуе және су көлігін жүйелі түрде дамытудың, сонымен қатар логистика саласындағы халықаралық ынтымақтастықты тереңдетуге арналған кешенді жұмыстың нәтижесі екені анық. Бұл жерде де «қазақ дипломатиясының» үлесі бар екендігін айта кеткен жөн.
2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстан шетелдік рұқсат бланкілерінің квоталарымен алмасу жүзеге асырылатын 42 мемлекетпен үкіметаралық келісімдерге қол қойған. ҚР Үкіметі таратқан мәліметтерге сүйенсек, былтыр Түркіменстан және Иранмен жасалған келіссөздер нәтижесінде екіжақты және транзиттік тасымалдарға рұқсат етілмеген тасымалдау жүйесі енгізілген. Бұл қатарда Түркиямен де бірнеше маңызды келісімдерге қол қойылған. Ал Қазақстан Қытай аумағына транзиттік автотасымалдауды жүзеге асыру құқығын алған алғашқы ел болып отыр.
Қытаймен және Өзбекстанмен бірлесіп, шетелдік рұқсат бланкілерімен электрондық алмасу жүйесі енгізілді, бұл барлық ШРБ-ның 65%-ын цифрландыруға мүмкіндік берді. Шетелдік рұқсат бланкісі (ШРБ) – тасымалдаушыларға жүкпен шетелге шығуға мүмкіндік беретін арнайы құжат болып табылады. Осыған жалғас цифрландыру жұмыстары Әзербайжанмен, Түркиямен және Қырғызстанмен жалғасуда.
Бұл жайында мәлімет берген Қытай Халық Республикасының Сауда министрлігі қол жеткізген келісімдер негізінде қол жеткізілетін нәтижелер туралы тоқталған.
Қытай мен Қазақстанның шетелдік саяхат рұқсаттарын (мысалы, автомобиль көлігі рұқсаттарын) электронды түрде алмасуының артықшылықтары: рұқсатты бекіту және беру жылдамдығын айтарлықтай жақсарту; шекарааралық логистиканы қағазсыз және цифрлық басқару; көлік компаниялары үшін уақыт пен еңбек шығындарын азайту; реттеуші деректердің дәлдігі мен нақты уақыт режимінде орындалуын арттыру; және «Бір белдеу, бір жол» бастамасы шеңберінде екіжақты саудада тиімді кедендік рәсімдеу мен ынтымақтастықты тиімді түрде ілгерілету.
Тиімділікті арттыру және шығындарды азайту: дәстүрлі пошта немесе қағаз өтінімдерін жою арқылы өтініш берушілер өз өтінімдерін онлайн режимінде бере алады, ал екі жердегі департаменттер онлайн қарау мен растауды тез аяқтайды, күту уақытын айтарлықтай қысқартады және тиісті құжаттарды логистика мен қолмен өңдеу шығындарын азайтады.
«Бір белдеу, бір жол» бастамасына қызмет көрсету: Қытай мен Қазақстан арасындағы сауданы жеңілдетуді жақсартудың нақты шарасы ретінде бұл халықаралық автомобиль көлігі дәліздерінің ағынын жеделдетеді, әсіресе екіжақты шекарааралық сауданың айтарлықтай өсуі аясында кәсіпорындар үшін «жаһандық деңгейге» шығу үшін ыңғайлы мемлекеттік қызметтерді ұсынады.
Қауіпсіздік пен өзара сенімді нығайту: электрондық құралдар ақпарат алмасуды жедел және айқын етеді, жалған немесе жоғалған құжаттардың болу мүмкіндігін азайтады, бұл екі ел арасындағы тереңдетілген тұрақты кешенді стратегиялық серіктестік шеңберіндегі өзара сенімді нығайту және ынтымақтастықты тереңдету туралы ортақ көзқарасқа сәйкес келеді. Басқару процестерін оңтайландыру: екі елдің де билік органдары саяхат рұқсаттарын нақты уақыт режимінде пайдалануды басқару үшін үлкен деректерді пайдалана алады, логистикалық ақпараттың ашықтығын арттырады және кейінгі саясатты қалыптастыру мен түзетуді жеңілдетеді.
Цифрлық трансформация арқылы Қытай мен Қазақстан арасындағы шекарадан өту және халықаралық логистика сияқты салалардағы байланыс жаңа деңгейге көтерілді, бұл екі тараптың бизнесі мен халқына пайда әкелді.
Біз халықаралық ынтымақтастықтар аясында жасалып жатқан келісімдер нәтижесінде еліміздің көлік-логистика саласындағы табыстарының бұдан да биік белестерді бағындыратындығына сеніміміз кәміл!
